TEMEL BILGILER


C++ bilindigi gibi programlama dünyasinda en çok ilgi gören C dilinden türemistir. C++'i klasik C dilinden farkli yapan yani; Nesne Yönelimli Programlamayi da ( Object Oriented Programming) C'nin sözdizimi kurallariyla birlikte desteklemesidir. Normalde C ile sadece yapisal programlama yaparken C++ dili ile hem yapisal hem de nesne yönelimli programlar yazabilirisiniz. C++ diline baslarken önce dilin C'den gelen ve temel olan özelliklerini ögrenmek gerekir. Örnegin, degisken tanimlama, atama ve diger basit aritmektik islemler, kontrol yapilari ve döngüler gibi.
Teknolojinin ulastigi son noktadaki programlama dillerinden olan C ve C++, bir çok yeni ve güçlü özellikleri içerir. Derslerimiz devam ettikçe bunlarin teker teker içine girecegiz. C dilinin özelliklerinin %80 i C++'da da mevcuttur (bu karsilastirma sahsi görüsümdür). Zaten C++, C'nin üst gurubudur. Bunu söyle siralayabiliriz. C, C++ ve C# dir.
C dilinin avantajlari, az komut kümesinden olusmasi ve bu komutlarin diger yüksek seviyeli dillere nazaran daha hizli çalismasidir. Ayrica C deki kütüphaneler sayesinde fonksiyon tanimlamaniza gerek kalmadan islemlerinizi yapmak mümkün olacaktir. Bu konuda çok detaya inmeden, programlamaya geçmek istiyorum. Çünkü, programlamaya basladigimizda her örnekten sonra o an kullandigimiz programin içinde geçen fonksiyon, hata, degisken, belirleyiciler, kisitlamalar, notasyonlar v.s gibi bilgilerden ara ara bahsedecegim. Yalniz çok önemli olan bir konuya burada deginmek istiyorum. C nin avantajlarini programlamayla birlikte görmek güzel ama C nin dezavantajlarini programlamadan önce bilmeliyiz ki bunlardan sakinalim. Öncelikle Tanimlayicilardan bahsetmek istiyorum. Her derleyici ve assmbley için degiskenleri, sabitleri, etiketleri ve fonksiyon adlarini tanimlama kurallari vardir. Bu notasyonlara, tanimlayici denir. C++ da tüm tanimlayicilar a, . . . , z - A, . . . , Z harfleri ile ya da alt çizgi "_" ile baslar. Bundan sonra rakam, harf, ya da alt çizgi kullanilabilir. ANCI C uyumlu derleyiciler 31 karaktere kadar tanimlayici kabul ederler fakat tanimlayicinin ilk sekiz karakterini kullanmayi kendimize aliskanlik etmeliyiz. Dikkat etmemiz gereken özelliklerden biri de kullandigimiz ifadelerdeki büyük küçük harflerdir. C ve C++ büyük ve küçük harf duyarliligina sahiptir. Kullandigimiz ifadeleri birbirinden farkli ve ayni ifade olarak kullaniyorsak programimiz hata verecektir. Bunu bir örnekle anlatayim:
Program
program
PROGRAM

Bu sekilde tanimlarsak hepsi birbirinden farkli ifadeler olarak C++ da okunacaktir. Biz Sunu aliskanlik edinmeliyiz; tanimlayicilarimizin bas harfi büyük olacak. Büyük ve küçük harf kombinasyonlarinin kullanilmasi ile önceden yapilan tanimlamalar bazen isi zorlastirabilir. Eger bu degiskenlerden birini kullanmak isterseniz, bu zamana kadar nasil tanimladiginizi bilmeniz gerekir. Örnegin printf()`in PRINTF() olarak çagrilmasi durumunda " bilinmeyen tanimlayici " (Unknown identifier) hata mesaji vererek sizi uyarir. Buna benzer olarak %f ve %F kullanimi hata verdirecektir. Programlamayi yaparken bunlara dikkat etmemiz gerekecek. Çünkü bir degiskeni veya tanimlayiciyi basta nasil kullandiysaniz üç, dört sayfa kod yazdiktan sonrada ayni sekliyle kullanmak zorundasinizdir. Iste burada en büyük handikap yasanacaktir. Çünkü C/C++ derleyicileri her zaman hatanin nerde oldugunu göstermez. Bunu programci kendisi satir satir takip ederek bulacaktir. Bundan dolayi bu söylediklerime bastan dikkat etmemiz gerekiyor.


ILK ÖRNEK


Ilk programimiz!// ilk1.cpp// Ekrana "Bu benim ilk programim" yazdiriyoruz#include <iostream.h>int main(){ cout **** "Bu benim ilk programim"; return 0; }Simdi Yazdigimiz programi inceleyelim: "//" isaretini açiklama satirlarinda kullaniyoruz. C++ derleyicisi bu notasyonla baslayan satiri okumaz. Bununla birlikte daha uzun cümlelerimiz olursa bunlari da " /* */ " notasyonunun içinde yazicagiz. Bu özellik de C den bize kalma. Demistik zaten C `nin tüm özelliklerini C++ içerir. Fakat biz genelde " // " yi kullanacagiz.
#include : Bu bizim C++ da bulunan kütüphane dosyamizi çagirmaya yariyor. Ben size söyle tarif edeyim. iostream.h kütüphanesindeki hazir olan " cout " fonksiyonunu çagiriyor. Yani buda bizim fazla kod yazmamiza engel oluyor. .h ile biten dosyalar kütüphane dosyalaridir. Bunu suna da benzetebiliriz. Farz edelim ki elimizde bir alet çantasi var içinden tornavidayi çagirdigimizda vida sikacagizdir. Bu da ona benziyor. C++ da ki hazir kütüphanelerde bir çok hazir fonksiyonlar vardir. Ilerde Bu hazir fonksiyonlar isimizi görmemeye baslayinca kendi kütüphanemizi yapmaya baslayacagiz. Tabi bu seviyeye geldigimizde olayi hemen hemen kavramis olacagiz, tabi neden olmasin öyle degil mi?
Daha sonraki satir her C++ programinda mutlaka bulunmasi gereken bir satirdir. Her C++ programinda main() fonksiyonu olmak zorundadir; bu fonksiyonumuzun önünde ise o fonksiyonun dönderdigi degiskenin veri tipi olmalidir. Tabi ki C++ fonksiyonlar ve onlarin dönderdikleri degerler konusunu da ileride isleyecegiz.
Bir sonraki satirda ise; C++ fonksiyonlar ve kod bloklari " { } " parantezleri arasinda bulunmalidir. main de bir fonksiyon ise onun içindeki kodlar dogal olarak { } parantezleri arasindadir.
Program derlenip çalistirildiginda ise ( Turbo C++ 3.1 kullaniyorsaniz ctrl+f9 kisa yoluyla programi çalistirabilirsiniz (Run) ) karsimiza "Bu benim ilk programim" yazisi çikacaktir. Iste bu yaziyi ekrana veren komut da iostream.h kütüphanesindeki cout fonksiyonudur.
Önemli bir nokta ise C++ dilinde her satir ifadenin sonuna " ; " koymak zorundayiz. Bundan farkli olarak #include satirlarinin ve bir kaç farkli satirin arkasina " ; " gelmez. Bunlari ileride görecegiz.
Return 0 : programimizin (ayni zamanda main fonksiyonumuzun) çikis noktasidir. Eger return ile 0 degeri dönderirsek programimizin güvenle çiktigini isletim sistemine bildirmis oluruz. Bu sayede güvenle programimizin çalistigini görecegiz.
Simdi size bir örnek daha verecegim bununla da ayni çiktiyi elde edecegiz. Arasindaki farklari eminim basit olarak sizlerde göreceksinizdir.
// ilk2.cpp// Ekrana "Bu benim ilk programim" yazdiriyoruz#include <stdio.h>main(){printf("Selam bu benim ilk programim.\n"); return 0; }Evet simdi burada çok fark varmis gibi gözüküyor aslinda ama öyle degil. Sadece kütüphanemiz stdio.h oldu ve ekrana yazdir fonksiyonumuzda printf oldu. Bu özellik C den kalma. Bunlar diger program ile ayni islevi görüyor. Buradaki fark " \n " notasyonu. Bu notasyon bir sonraki satira geçmek için kullanilir.


DEGI$KENLER

Simdi bize yine çok lazim olacak bir özellik de degisken tanimlamak ve atama yapmaktir. Bunu bir örnek üzerinde anlatmak istiyorum. Örnegimiz

// degisken.cpp// Burda degisken tanimlamayi görecegiz.// Ayni zamanda verilen bir sayiyi kendisi ile carpma 2.2=4 gibi#include <iostream.h>#include <stdio.h> // kütüphane dosyamizmain(){ int i; // Degisken tanimlama cout **** "Bir sayi giriniz: "; cin **** i; i=i*i; cout **** "sonuc: " **** i ;return 0;}

Burada bundan önce yaptigimiz programlardan farkli olarak int i kullandik, yani degisken tanimladik.
Degisken Nasil Tanimlanir?
Degiskenleri tanimlamak için asagidaki sema kullanilir.
[Veri Tipi] [Degisken Adi];
Örnegin
int sayi; Simdi degisken.cpp örnegindeki int i; kismini anlamissinizdir. Burada degiskenlere deginmek istiyorum. Biz yukarda Içinde sayi tutan bir degiskeni tanimladik. Benzer olarak asagidaki tanimlamalar da vardir.
char c;
int i;
float f;
double d;
unsigned int ui;
Burada [Veri Tipi] [Degisken Adi]; bu kaliba göre tanimlama yaptigimiz için önce Veri Tiplerini inceleyelim.

VERI TIPLERI


1) Int tip.
Integer = Tamsayi
Tamsayilari içerir. Bellekte 2 Byte tutar. DOS'ta ve Win3.1'de 16 bit uzunlugunda ama Windows9x, WinNT, Win200 ve WinXP 32 bit uzunlugundadir.
Deger araliklari Short ve long için degisir.
Örnek: 5, -20, 1 gibi.
2) Sort tip.
Tam sayilari içerir. 16 bit uzunlugundadir.
signed: -32768 ile +32767 arasinda deger alir, unsigned: 0 ile 65535 arasinda deger alir.
3) Long tip.
Tam sayilar içerir. 32 bit uzunlugundadir.
signed: -2147483648 ile +2177483647 arasinda deger alir, unsigned: 0 ile 65535 arasinda deger alir.
4) Gerçel Tipler (Float, Double, Long double
Gerçel sayilari içerirler.
float : Bellekte 4 Byte yer tutar. 3.4E-38 ile 3.4E+38 araliginda deger alir. Hassasiyet 7-8 basamaktir.
double : Bellekte 8 Byte ter tutar. 1.7E-308 ile 1.7E308 araliginda deger alir. Hassasiyet 15-16 basamaktir.
long double : doublenin tipinin daha genisidir.1.2E-4932 ile 1.2E-4932 araliginda deger alir. Hassasiyet 19-20 basamak.
5) Char Tip
Char : Karakter
Alfanumerik karakterleri içerir. Ve ya 8 bit uzunlugunda tamsayi.
signed: -128 ile 127 arasinda deger alir, unsigned: 0 ile 255 arasinda deger alir.
Örnegin: ' 0,1,2,3,4,5,6,7,... ' , ' *,-,+,... ' , 'a,b,c,....,A,B,C,D,,,,, '
6) Bool tip.
true(dogru) = 1 veya false(yanlis) = 0 degerini alir. Eski derleyiciler bu türü desteklemeyebilir. Yeni ANSI C++ standardinda eklenmistir. Bu soyut matematik gördüyseniz. "p V q" ya benzer ( matematikçiyiz, konusturalim azicik). Deger araligi ise ya 1 dir (dogru) yada 0 dir (yanlis).
7) Enum tip.
enum siralanmis degerleri tutar. Short int ile ayni degeri tasir.
Basta Fazla Detaya inip sizi bunaltmak istemiyorum. Çünkü C++ dili baslarda karmasik gelen bir dildir. Bu da zaten kendisini yüksek seviyeli bir dil yapiyor . Ben size Bu dilin temel özelliklerini anlatarak basit programlar yapmayi gösterecegim.
Bu temel bilgileri aldiktan sonra programlamaya geçebiliriz. Derleyici Olarak ben Turbo C++ 3.1 i tavsiye ederim. Su an bununla baslar iseniz isiniz daha kolay olacaktir (bence). Ilerde Borland a geçecegiz.
Degisken tanimlama konusunda bir konuya daha deginmek istiyorum. Degiskenlere deger atama ve ayni anda bir çok degisken tanimlamamiz C++ da mümkündür.
char c = 'c';
int i = 5;
Daha sonradan deger atama:
char c;
int i;
c = 'c ';
i = 5;

Bir de ayni anda bir çok degisken tanimlayalim.
Örnegin:
int x , y , z;
x = y = z = 5;
x,y,z' nin degeri 5 oldu


OPERATÖR ve OPERANT NEDIR?


Bunu bir örnek üzerinde anlatmak istiyorum. Örnegin; x + y ''de x ve y operand + ise operatördür. Bu bir aritmetiksel operatördür. Matematikte islemler operatörler ve operandlar ile anlatilir. Operatörleri öncelikle türlerine göre ayiralim:
1) Aritmetiksel operatörler + , - , * , / , % , ++ , --
2) Karsilastirma operatörleri < , > , <=, >= , ==, !=
3) Esitleme operatörleri = , += , -=, *= , /= , %= , <=, ****=, &=, != , ^=
4) Mantiksal Operatörler ! , || , &&
5) Bit bazinda islem yapan operatörler & , ! , ^ , ~ ,
Aritmetiksel (Matematiksel) Operatörler:

Matematiksel ifadeleri günlük hayattaki biçimde bilgisayarda yazamadigimiz için belli kurallara uymamiz gerekir. Bu kisim önemli oldugu için biraz genis yer verecegim. Kullandigimiz matematiksel islemler ve anlamlari söyledir:

Toplama+Çikarma-Çarpma*Bölme/Modulus(mod)%Bir arttirma ++Bir azaltma--

Bu operatörle verilen iki veya daha fazla operand toplanabilir. Yazilis sekli Asagidaki gibidir.
degisken1 + degisken2
Eger bu iki degiskeni Sonuç gibi baska bir degiskene atarsak esitleme operatörüyle asagidaki gibi yapariz.
Sonuç = degisken1 + degisken2
Buna bir örnek verelim.
// toplama.cpp//Vize ve final notlarinindan geçme notunu hesaplama#include <iostream.h>#include <math.h>main() { int vize, final, ort; vize = 10; final = 80; ort = vize * 0.4 + final * 0.6; cout**** "Geçme notunuz: " **** ort;}
Burada çarpma operatörünü de kullandik sanirim, artik digerlerinin de ne oldugunu kavramis oldunuz. Bir örnekte isi ucuza getirdim . Fakat bir artma ve bir azalmaya örnek verelim. Bu bana çok lazim olmustu.
Burada dikkat etmemiz gereken olay " ++ " operatörünü degiskenin önüne yazmaniz gerektigidir. Bu sayede degisken bir arttirilarak isleme konur. Arkasina konursa degisken islenir, sonra bir arttirilir. " -- " operatöründe ise ayni sekilde de bir azaltma yapilir.
// carpim.cpp// x i bir arttirip y yi bir azaltip çarptik.#include <iostream.h> main() { int x = 5; int y = 10; cout **** "x = " ****x **** endl; cout **** "y = " **** y **** endl; cout ****"++x * --y = " **** ++x * --y ; }
Iste bir fark daha yakaladik bunu da hemen örnek üzerinde anlatalim. Sanirim buraya kadar geldigimiz yerlerde int i , çarpma islemini, bir arttirip azaltmayi gördük, ama diyeceksiniz ki " endl " ne oluyor? Hemen açiklayayim; Satir sonunu belirterek yeni satira geçmemizi saglar, bir nevi " \n " Escape operatörü gibi bir isleve sahiptir.


Karsilastirma Operatörleri:

OperatörC++ örnegiAnlami>x > yx, y'den büyüktür<x < y x, y'den küçüktür>=x >= y x, y'den büyüktür veya y'ye esittir<=x <= yx, y'den küçüktür veya y`ye esittir==x ==y x, y'ye esittir!=x != yx, y'ye esit degildir

Bunlarin teker teker ne oldugunu söylemeye gerek yok. Ifadeler gayet basittir. Burada dikkat etmemiz gereken önemli bir sey var: " >=, <=, ==, !=" notasyonlarini kullanirken iki notasyon arasinda bosluk birakmamaliyiz. Buna dikkat edelim!
Esitleme ( Atama) Operatörleri:

Bunlarida liste halinda verelim.
OperatörC++ örnegiAnlami=x = yx`in degeri y'ninkine atanir+=x += y x`e x+y'nin degeri atanir.-=x -= y x`e x-y`nin degeri atanir.*=x *= yx`e x*y'nin degeri atanir./=x /= y x`e x/y`nin degeri atanir%=x %= yx`e x%y'nin degeri atanir.****=x ****= yx`e x****y'nin degeri atanir.****=x ****= yx`e x****y'nin degeri atanir.&=x &= yx`e x&y'nin degeri atanir.!=x != yx`e x!y'nin degeri atanir.^=x ^= yx`e x^y'nin degeri atanir.

Altın harflerle yaz mahlasımı. halvetim kasvet, kem gözlere şiş!... Cadü ya herru!...ya merru!...kafkef, gölge harâmilerine bir selam çak!... Abile ğatladı, demlenir simam, nüşinrevan'dan handan ummam ben. Ahu-yi felek mum, ben şamdan. düşmez kalkmaz bir Allah'tır uyan!...