Adduser Sisteme yeni kullanıcı açar.

Alias Komut ya da tanımların farklı adlar ile cağnlmasına olanak tanır.

Bg Programın arka planda çalışması için kullanılır.
Cal Takvimi gösterir.
Cat Bir dosyanın içeriğini ekrana basar.

Cat /etc/passwd

Cd Bir başka dizine geçis için kullanılır.

Örnek: [ahmet@muhendislik ahmet]$cd ali
Sonuç: [ahmet@muhendislik ali]$
Örnek : [ahmet@muhendislik ali]$cd
Sonuç: [ahmet@muhendislik ahmet]$


Chgrp Dosya ve dizinin grubunu değiştirir.
Örnekler
dosya1 isimli dosya veya klasör'ün grup sahipliğini grup1'e değiştirmek için:

$chgrp grup1 dosya1
Dosya1'in grup giriş izinleri artik grup1 olarak ayarlanır.
Chmod Dosya ve dizinler üzerindeki haklari değiştirir.

Yetki tanim grupları aşağıdaki gibi sayısal birer değerle eşleştirilir:
r : 4
w : 2
x : 1

Bu formda chmod komutu sembolik harflerle kullanilir.Bunlar:
Izin değişiminin kiminle ilgili olduğu:
u : dosya/dizinin sahibi (user)
g : dosya/dizinin sahibiyle aynı grupta olanlar (group)
o : diğer kullanıcılar (others)
a : herkes (all)

İzinler üzerindeki işlemler için:
+ : yetki ekleme
= : yetki eşitleme
- : yetki çıkarma

İzinlerin sembolleri:
r : okuma yetkisi (read)
w : yazma yetkisi (write)
x : çalıştırma yetkisi (execute)
s : programı çalıştıran kullanıcıların,progam çalıştığı sürece ve sadece bu programla ilgili komutlar açısından,program dosyasının
sahibinin yetkilerine sahip olmalarını sağlar.
Örneğin :
$chmod 751 prog

Örnek 1 :
prog isimli dosyanın erişim yetkilerinin rwxr-x--x
olması isteniyor.Bu yetki kalıbı üçer üçer ayrılmış olarak düsünülüp
(rwx r-x--x),yukardaki eşleştirmelere göre verilmek istenen yetkilere karşılık
gelen sayılar üçer üçer toplanır ve elde edilen üç rakam yan yana
getirilip üç basamaklı bir sayı elde edilir.Başka bir deyişle:
Dosya sahibi için : 4+2+1 =7
Grup için : 4+0+1 =5
Diğer kullanıcılar için : 0+0+1 =1
Elde edilen üç basamaklı sayı =751
Örnek2 :
$chmod 711 prog
prog isimli dosyanin sahibine okuma,yazma ve çalıştırma;grubuna ve diğerlerine de yalnızca çalıştırma yetkisi vermek
için yazılması gereken kod.

Chown Dosya ve dizinin sahibini değiştirir.
Yanlızca root dosyaların sahibini değistirebilir.Normal kullanıcılar yanlızca kendilerine ait dosyaların grup değerini değistirebilirler.(Tabii ki eğer kullanıcı o grubun üyesi ise.)
Örnek:

inf.dat isimli dosyanin sahibini değistirmek
Bir dosyanın sahibini öğrenmek amacıyla ls komutu çektiğimizi düsünelim,
ekrandaki görüntü asağıdaki gibidir,
# ls -l
-rwxrwxr-x 1 bbm819 obbm 5744 oct 15 12:11 inf.dat

$-
yukardaki inf.dat isimli dosyanın sahibi bbm819 isimli kullanıcıdır,grubu ise obbm'dir.
Dosyanin sahibini bbm870 isimli kullanıcı yapmak istiyoruz.O halde chown komutu,
#chown bbm870 inf.dat 'dir

Tekrar ls komutu kullanılırsa ekranda görüntü asağıdaki gibidir.

-rwxrwxr-x 1 bbm870 obbm 5744 oct 15 12:11 inf.dat

şimdi kullanıcı izni artık bbm870'e geçmistir.


Clear Terminal ekranini temizlemek icin kullanilir.Komut satırı ekranin en üstüne taşınır.
Cmp Verilen iki dosyanın karşılaştırmasını yapar.

$cmp –s dosya1.txt dosya2.txt
-s secenegi eğer dosyalar aynı ise 0 (sıfır), farklı ise 1 ve eğer bir hata döndürürse 1’den büyük bir sayı döndürür.

Compress Dosyaları sıkıştırmaya yarar.
-v : seçeneği (verbose) yapılan işlem ve sıkıştırma yüzdesini göstermek için kullanılır.Kaynak dosya .Z dosya uzantısı ile sıkıştırılmış hale geçer.
$compress -v inbox
inbox : Compression: 37.20%-replaced with inbox.Z
Cp Kopyalama islemini gerçekleştirir.
$cp isimler.txt isimler.txt.bak
Bu komut ile isimler.txt dosyasını gene aynı klasorde isimler.txt.bak olarak kopyaladık.
$cp -R /home/sıra/masa
/home/sıra/defter

masa klavuzunu, tum kutukleri, alt klavuzlari ve bu alt klavuzlardaki kutukleriyle beraber defter/masa klavuzuna kopyalar.

Cut Bir dosya içerisindeki satırların içerdiği alanları keserek belirli bir yere kopyalamak için kullanılır.Kesme işlemi bazı ayıraçlara göre olabildiği gibi, sabit uzunluktaki alanlara göre de yapılabilir.
Date Sistem tarihini ve zamanını gösterir.
Deluser Kullanıcı silmeye yarar.
Df Bir disk üzerindeki mevcut kapasite ve boş alanların miktarınıöğrenmek amacıyla kullanılır.
Diff Dosyalar arasındaki farklılıkları ortaya koyarak, gerekiyorsa değişiklikleri yapmak için kullanılır.
Du Verilen klasorun disk kullanımını rapor eder.
du –a olarak kullanıldığında toplam rapor klasör klasör ayrılarak gösterilir.-s seceneği yanlızca kullanilan toplam alanı ekrana yazar.Bir başka kullanışlı secenek –k dir.Bu secenek ise sonuclari kilobyte olarak gösterir.

$du –a
247 ./util-linux2.9.e-0.1.deb
130 ./libcurses4.4.42.deb
$du –s
492


Echo Girilen değeri ekrana basar.

echo $SHELL:Hangi kabuk üzerinde bulunulduğunu gösterir.
Emacs Emacs editörünü açar.
Exit Çalışma kabuğundan (shell) çıkmak için kullanılır.
Export Bir değeri (ortam değişkeni) var olan başka bir değere tanımlar.

Fg Arka planda çalıştırılan programı tekrar terminal penceresine getirir.
File Dosya türü hakkında bilgi verir .

Find Arama işlemini gerçekleştirir.
$find . –type d

Bu şekilde girildiğinde find komutu bulunduğumuz dizinin altında yeralan bütün alt klasörleri bulacaktır. –type seçeneği “d” icin klasörleri “f” için dosyaları ve “l” için linkleri gösterecektir.
$find . –type f –name “*.txt”
Bu komut içinde bulunduğumuz klasördeki bütün text dosyalarini (txt ile biten) bulacaktir.Buna alt klasorler dahildir.


Finger Yerel ya da uzak sistemdeki kullanıcı hakkında bilgi üretir.

Fsck Dosya sistemi kontrolünü yapar.

Ftp Başka bir sisteme dosya transferi yapmanızı sağlar.

Gcc,g77 Program derlemeye yarar.
Grep Ayıklama işlemini gerçekleştirir.
Örneğin data.txt dosyasi icinde “masa” gecen satırları arıyoruz.Bu is için asağıdaki komutu kullanabiliriz :
$grep masa data.txt

Groupadd Sisteme grup eklemek için kullanılır.
Groupdel Sistemden bir grubu kaldırmak için kullanılır.
Groups Kullanıcının hangi gruba ait olduğunu gösterir.
Gunzip Gzip işlemini tersine çevirir. Sıkıştırılmış dosyayı orjinal haline getirmek için kullanılır.
Bu komut asağıdaki dosya uzantılarına sahip sıkıştırılmış dosyaları açabılır :
* .gz
* -gz
* .z
* -z
* _z
* .Z
* .tgz
-v : seçeneği detaylı bilgi almak için kulanılır.
Gzip Sıkıştırma işlemi yapar.
$gzip -9v README.txt

README.txt: 65.0%-replaced with README.txt.gz

Head Bir dosyanın içeriğini verilen değer kadar baştan itibaren ekrana basar.

head –satır sayısı dosya adı

$head -2 veri.txt

Hostname Bir IP adresinin isim karşılığını çözer.

Id Bir kullanıcının kullanıcı kimliğini gösterir.
Ifconfig Ağ konfigürasyonu hakkında işlem yapar.

Ifdown Belirtilen ağ arayüzünün offline olmasını sağlar.
Ifup Belirtilen ağ arayüzünün online olmasını sağlar.

In Sembolik bağlantılar yaratır.

ln komutu dosyalara iki tür bağlantı yaratır :
* Sembolik link (soft link)
* Katı link (hard link)

Ipr Dökümanları standart yazıcıya gönderir ve sıraya sokar.
Iprm Yazıcı'da döküm için bekleyen işleri sıradan çıkarır.
Ipstat Yazıcıdan alınmak üzere gönderilen dökümlerin durumunu öğrenmek için lpstat komutu kullanılır.Bu komut yardımıyla yazıcının durumu hakkında da çeşitli bilgiler elde etmek olasıdır.
Is Dizin içeriğini listelemek için kullanılır.
ls [-1aRl] dosya veya dizin
ls komutu dosyaların dizin ve altdizinlerin listelenmesini sağlar.Alabileceği parametre ler aşağıda açıklanmıştır.
* -1 parametresi ile yanlızca dosya ve dizin isimleri ekrana yazılır.
* -l parametresi ile isimler ve dosya/dizin erişimleri de listelenir.
* -a parametresi ile gizli dosyalarda listelenir.
* -R Dizinin soy ağacındaki bütün alt dizinlerinde içerikleri listelenir.

Örnek .. : $Is –l wvpw
**-rw 1 root root 7 Jan 18 17 :20 wvpw**

Jobs Arka planda çalışan görevleri listeler .

Kill Bir süreci iptal etmek için kullanılır.
Örnek :
1-Çalışmakta olan işlemleri görüntülemek ps komut yardımıyla, o anda hangi kullanıcının hangi işlemleri çalıştırdığı işlem numaraları ile birlikte öğrenilebilir.
$ps
PID TTY TIME COMMAND
1140 015 0:03 sh
1289 015 0:00 ps
2341 015 0:00 sh
$_

En alt satırda yer alan ve 2341 numaralı işlemi öldürmek istiyoruz.Kill komutu aşağıda görüldüğü gibi kullanılabilir.

$kill -9 2341
killed
$_


Son durumu görmek için yeniden ps komutunu kullanıyoruz.

$ps
PID TTY TIME COMMAND
1140 015 0:03 sh
1289 015 0:00 ps
$_

Less Dosyanın içeriğini listeler.

Lilo Önyükleyici değişikliğini yükler.

Locate Arama işlemini system db kaydından gerçekleştirir. Bu komut ile isletim sisteminde o anda yuklu olan butun dosya sistemlerinde belirlenen anahtar kelime iceren bir dosya yolu olup olmadığına bakılır.

locate anahtar_kelime

Lynx Text modda çalışan bir www browserdır. Grafik ortamda Netscape gibi çok daha profesyonel uygulamalar olmasına rağmen hala lynx'in terkedilmemiş olması ve geniş bir kitle tarafından tercih edilmesi ilginçtir. Diğer browserlara nispeten çok daha hızlı çalışır.
Mail Mail alma ve gönderme işlemlerini gerçek¬leştirir.

Mailx Mesajların elektronik olarak alınması ve gönderilmesi için ortam sağlayan bir yazılımdir."mailx" komutu mesaj okunurken saklama silme ve mesajları yanıtlama olanağını sağlar.
Man,help,info Komutlar hakkında yardım verir.(Kılavuz bilgilerini görüntüler.)
Mc Norton firmasının çıkarttığı NC (Norton Commander) benzeri fakat Network yetenekleri ile geliştirilmiş, text ortamda çalışan bir dosya yöneticisidir.
Mkdir Dizin yaratır.
$mkdir klasor1

Modprobe Çekirdek modül yükleme işlemini gerçekleştirir.

More Dosyanın içeriğini ekranda listeler.Bir dosyanin icerigini bir defada bir sayfa göstermek suretiyle listeleyen komuttur.

Mount Bir aygıtı ilgili düğüm noktasına bağlar .



Cd yi mount etmek için;
$mount /dev/cdrom /mnt/cdrom

Disketi mount etmek için;
$mount /dev/flopy /mnt/flopy

hda1 fat32 ‘yi mount etmek için;
$mkdir fatc
$mount /dev/hda1 /mnt/fatc
$cd/fatc


Mv Dosyaları taşımak veya ismini değiştirmek için kullanılır.
$mv doc1.txt doc2.txt
Netconf Network ayarlarını gerçekleştirmeye yarar.
Netstat Bilgisayar herhangi bir ağa bağlandığında bizim bağlı olduğumuz IP adreslerini ve hangi port numarasından bağlı olduğumuzu gösterir.(0....65536 arası)

Passwd Kullanıcıların şifrelerini değiştirmeye yarar.
Paste Aynı bir dosyanın veya baska dosyaların belirli kısımlarını bir araya getirmek için kullanılır.Paste komutuyla ister yatay, isterse düşey olarak birleştirme işlemi yapılabilir.
Pico Pico editörünü açar.

Pine e-mail atmanıza yarayan pratik bir programı açar.
Ping Ağa bağh olup olmadığımızı kontrol eder. Bir network bilgisayara ICMP(Internet Control Message Protocol) echo paketi gönderir ve geri dönen paketleri bildirir.

Pppconfig point to point protokolünüzü ayarlar.
Ppp-go setup bittikten sonra ppp-go yazıp internete bağlanabilirsiniz.
Ps Çalışan prosesler hakkında bilgi verir.

-e :Tüm işlemlerle ilgili bilgilerin görüntülenmesini sağlar.
-d :Grup liderleri hariç, tüm işlemler hakında bilgi sağlar.
-a :Grup liderleri ile bir terminalle ilişkisi olmayan işlemler hariç
tüm işlemler hakkında bilgi sağlar.
-x :Herhangi bir terminalle ilişkisi olmayan işlemleri görüntüler.
-f :Bilgi listenin tam olarak listelenmesini sağlar.
-l :Listenin ayrıntılı olarak görüntülenmesini sağlar.
-p liste :liste de ID numarası tanımlanan işlemlere ait özet bilgileri
görüntüler.
-t liste : liste de adı yazılan terminallerden yürütülen işlemler
hakkında özet bilgileri görüntüler.
-u liste :liste de belirlenen kullanıcılarla ilişkili işlemler hakkında
özet bilgi sağlar.
-g liste :liste de tanımlanan grup liderlerinin ilişkili olduğu tüm
işlemler hakkında bilgi sağlar.


Pwd O an içinde bulunduğumuz dizini tam yolu ile görüntüler.
Quota Kullanıcı hesap bilgileri
Rm Dosyaları silme işlemini gerçekleştirir.

Örnek : $rm doc1.txt

Rmdir İçi boş olan dizinleri siler.

Route Ağ yönlendirme işlemlerini yapar.

Rpm Program yükleme ve kaldırma işlemlerini çok basite indirir.
rpm -i: Sisteme paket kurulumu yapmak için kullanılır.
rpm -U: Sistemde paket güncellemesi yapmak için kullanılır.
rpm -e: Sistemden paket silinmesi için kullanılır.
Rpm –q :Sistemde paket sorgulaması yapmak için.


Rpm –i paket adı

Örnek : $rpm –i ornek_program-1.0.i386.rpm

Sax ve Sax2 Gelişmiş Suse X Windows yönetim aracını çalıştırır.

Shutdown Root kullanıcısı kullanabilir.
$Shutdown –h now bilgisayarı kapatır.
$Shutdown –r now sistemi yeniden başlatır.
Sndconfig Sisteme ses kartı tanıtmak için kullanılır.
Sort Sıralama işlemini gerçekleştirir. Dosyaların satırlarını sıralar.
Örneğin a.txt dosyası asağıdaki içeriğe sahip olsun

b
c
a
d
Bu dosyayı sıralamak için :
$sort a.txt
a
b
c
d


Startx X Windows'a geciş yapmanızı sağlar.
Linux'un arayüzü tamamen değiştirilebilen XWindows adlı grafik arabirimini başlatan komuttur. Çalışma esnasında ilk olarak kullanıcının home dizininde .xinitrc adlı bir dosya arar eğer yoksa default verilerle arayüzü yükler.
Stat Belirlenen herhangi bir dosya hakkındaki istatistiklere bakılır.
$stat doc1.txt
Dosya ismi, boyutu,kullanıcı hakları
Sty Bazi girdi-çıktı seçeneklerinin ayarlanmasını sağlar.
Su Sistemde, süper kullanıcı konumuna geçmek için kullanılır.
Switchdesk KDE ve GNOME masaüstleri arasında şeçim yapmamızı sağlar.
Tail Bir dosyanın içeriğini verilen değer kadar sondan itibaren ekrana basar.

tail –satır sayısı dosya adı

$tail -2 veri.txt

Talk Başka bir kullanıcı ile chat işlemini ger¬çekleştirir.

Tar tar komutu ile birden cok dosya veya klasor, .tar dosya uzantisina sahip olacak sekilde bir dosya icerisinde arsivlenebilir.Bu komut ile ayni zamanda, arsivlenmis dosyalarin tekrar acilmasida sağlanabilir. tar (Tape ARchive) komutu, dosyalari arsivlere yazarak veya arsiv saklama ortamindan dosyaları açarak arşivleri kontrol eder. Yani size elinizdeki bir arşivin sonuna dosya ekleme veya bu arşivdeki dosyalari değiştirme olanaği sağlar. tar, verilerin arşiv araçlarına kaydedilmesi için kullanılan ender komutlardan biridir. Tipik olarak tar,teyplerle veya floppy disklerle kullanılır.Verileri arşive kaydetmek için kullanılan komutlardan kullanimi en kolay olanıdır.tar komutu dosyaları kaydeder, yedekler ve arşivin içeriğini listeler.

tar -cf : Dosyaları arşivlemede kullanılır
tar -xf : Sıkıştırılmış dosyaları açmak için kullanılır.
tar -rf:: Sıkıştırılmış dosyalara dosya eklemek için kullanılır.

Örnek:
$tar -cf yedek.tar.gz masa_klasörü

Yukarıdaki komut ile "masa klasör" ve bütün alt klasorleri ve bu klasörün içerisinde yer alan bütün dosyalar arsivlenerek "yedek.tar.gz" dosyası içerisine yerlestirilir.

$tar –xf yedek.tar.gz : Sıkıştırılmış dosyayı açmaya yarar.



Telnet Uzaktan erişim işlemini gerçekleştirir.

Test Bir ifadenin mantıksal değerinin alacağı,"doğru","yanlış" durumlarına göre, özellikle döngü komutlarını kontrol etmek üzere kullanılır.
Timetool Sistem zamanı ayarlarını yapmakta kullanılır.
Top O anda hangi programın CPU'nun ne kadarını meşgul ettiğini gösterir.
Touch Dosya yaratır.

Umount Mount komutunun yaptığı etkiyi iptal eder düğümü çözer.

Cd yi umount etmek için;
$umount /dev/cdrom /mnt/cdrom

Disketi umount etmek için;
$umount /dev/flopy /mnt/flopy

hda1 fat32 ‘yi umount etmek için;
$umount /dev/hda1 /mnt/fatc

Uname System hakkında bilgi verir.

Linux
Uncompress Dosyaları açmaya yarar.
Vi Vi editörünü açar.

Wc Dosyada bulunan satır,kelime veya karakter sayısını gösterir.
$wc –l doc.txt
Whatis Yazılan anahtar kelime ile ilgili komutlari ekranda gösterir.
$whatis time date
Whereis Verilen komut için işletilecek binary dosyasının yerini ve yardım dosyalarını ekranda gösterir.
$whereis ls
ls: /bin/ls /usr/man/man1/ls.1.gz
Which O anda geçerli komutlar icin işletilecek uygulama'yı ve o uygulamaya ait yolu gösterir.
$which df
/usr/bin/df
Who O anda sistemde bağlı olan kullanıcıların listesini verir. Sistem yöneticilerinin en sık yaptıkları işlemlerden birisi,sistemde o anda kimlerin çalıştığını saptamaktır.Bu sayede, kullanıcıların sisteme giriş zamanlarını,sistem tarihinin en son değiştiriliş tarihini, sistemin çalışma düzeyini vb. bilgileri elde edebilecektir.

Whoami O an sisteme hangi kullanıcı olarak işlem yaptığımızı gösterir.


Write Başka bir kullanıcı ile konsoldan yazışmaya olanak verir.

Xdypinfo Mevcut X konfigürasyonu hakkında bilgi verir.

Xf86setup Konsol tabanlı X konfigürasyon aracını çalıştırır.

Xset X'e yönelik bir takım ayarlan yönetir (ekran koruyucu yazi tipi vs.)

Xterm Yeni bir x terminal penceresi açar.

Bu komutlarla ilgili olarak kullanımları ve yan parametreleri hakkında ayrıntılı bilgilere

Info komut
Man komut
Komut –help

Komutlarından herhangi birini yazarak ulaşabilirsiniz.